Wij stelden AI-assistenten 25 gewone koopvragen — "waar koop ik online goede koffiebonen?" — en lazen 225 antwoorden. Veertien van de vijftig onderzochte Benelux-webshops kwamen daarin geen enkele keer voor. De techniek-meting eronder laat zien dat dit geen toeval is: geen enkele shop is klaar voor het AI-tijdperk, en wie dat wél bijna is, heeft het vooral aan zijn winkelplatform te danken. Dit is de Agentproef 2026.
AI-assistenten zijn stilletjes een verkoopkanaal geworden. Amerikaanse retailers zagen het verkeer vanuit AI-tools begin 2026 met bijna 400% groeien, en dat verkeer converteert inmiddels béter dan organisch zoekverkeer [bron: Adobe, Q1 2026]. De vraag die wij wilden beantwoorden: hoe staan Nederlandse en Belgische webshops ervoor? We maten het twee kanten op — kunnen AI-agents een shop technisch vinden, lezen en gebruiken (de fundament-meting), en worden shops daadwerkelijk genoemd als je een AI om koopadvies vraagt (de zichtbaarheidsmeting).
Wat we deden
Op 22 augustus scanden we 50 webshops: twaalf bekende retailnamen, dertig midmarket-shops verdeeld over WooCommerce, Magento, Shopware en Lightspeed, en acht Shopify-shops als controlegroep; 45 Nederlands, 5 Belgisch. De fundament-meting beslaat 65 punten over vier pijlers — toegang, productdata, beleid en protocollen. Daarnaast stelden we ChatGPT, Claude en Perplexity elk 25 Nederlandse koopvragen, elk drie keer (225 antwoorden), zonder ooit een shopnaam in de vraag te noemen, en turfden welke shops genoemd en gelinkt werden. We respecteerden robots.txt, deden nooit een aankoop en legden elke bevinding vast met bewijs. De volledige methode staat op agentkeur.nl/methodologie.
Bevinding 1 — voor AI-assistenten bestaat een deel van de markt gewoon niet
Veertien van de vijftig shops kwamen in geen enkel van de 225 antwoorden voor. Niet één keer genoemd, laat staan gelinkt — onzichtbaar op het kanaal dat het snelst groeit. Aan de andere kant van het spectrum: Wehkamp werd 26 keer genoemd en 24 keer daadwerkelijk gelinkt, gevolgd door Gall & Gall (13×) en HEMA (12×).
Opvallend is hoe verschillend de assistenten kijken: Claude noemde in onze meting 35 verschillende shops, Perplexity 26, ChatGPT slechts 20. Welke assistent een consument gebruikt, bepaalt dus mede welke winkels er voor die consument bestaan.
Bevinding 2 — technisch is níemand er klaar voor
De fundament-meting is onverbiddelijk: de hoogste score is 47 van de 65 punten, de mediaan ligt op 26, de laagste op 6. Tien van de vijftig shops scoren op de complete protocol-pijler exact nul.
Bevinding 3 — protocol-gereedheid is een platform-feature, geen keuze
De nieuwe agent-commerce-standaard UCP — begin dit jaar gelanceerd door Google, Shopify en twintig grote retailpartners — troffen we precies zeven keer aan. Alle zeven zijn Shopify-shops (7 van de 8 in die groep); van de 42 niet-Shopify-shops heeft er nul een UCP-bestand. De Shopify-controlegroep scoort gemiddeld 40,2 van de 65, tegen 20 à 32 voor de andere segmenten — met Lightspeed (32,2) als beste niet-Shopify-groep en de bekende retailnamen (20,5) als hekkensluiter. De kloof is dus gradueel, niet binair: hoe meer je platform standaard voor je regelt, hoe verder je komt. Maar agent-gereedheid op protocolniveau bestaat in de Benelux vrijwel uitsluitend waar het platform haar automatisch uitrolt.
De koplopers verdienen het genoemd te worden: Bocca (koffie, 47/65), Zusss (woonaccessoires, 46/65) en Wolplein (handwerk, 45/65) zijn de best scorende shops van het hele onderzoek — geen toeval: alle drie Shopify.
Eerlijke kanttekening: onze Shopify-groep bestaat deels uit direct-to-consumer-merken en de andere segmenten vooral uit klassieke retailers; platform en winkeltype lopen dus samen. De spreiding per segment staat in de bijlage.
Bevinding 4 — hoe groter de naam, hoe dichter de deur
Contra-intuïtief maar consistent: de twaalf bekende retailnamen scoren op techniek gemiddeld het laagst van alle segmenten (20,5 van de 65). De verklaring zit vooral in toegang: zware botbeveiliging en JavaScript-fronts.
Het schoolvoorbeeld: de Bijenkorf. In robots.txt staan alle grote AI-crawlers keurig toegestaan — maar wie daadwerkelijk als AI-agent aanklopt, krijgt op elk verzoek een firewall-challenge. Papier zegt ja, de deur zegt nee: 7 van de 65 punten. Bij designwinkel Flinders zagen we hetzelfde patroon (6 van de 65). Waarschijnlijk gaat het om onbedoelde configuratie — botbeheer dat op "alles weren" staat, zonder uitzondering voor geverifieerde agents — en dat is precies het punt: niemand heeft er ooit naar gekeken door de ogen van een agent.
Bevinding 5 — techniek en zichtbaarheid zijn twee verschillende gevechten
De meest leerzame uitkomst van het hele onderzoek is een dubbelportret. Flinders scoort op techniek 6 van de 65 — en wordt tóch 10 keer genoemd door AI-assistenten, op naamsbekendheid en webautoriteit. Het Belgische Komono is het spiegelbeeld: met 47 van de 65 technisch vrijwel agentklaar, maar in 225 antwoorden geen enkele keer genoemd.
De les voor elke webshop: een sterk fundament zonder zichtbaarheid wordt (nog) niet gezien, en zichtbaarheid zonder fundament is geleend bezit — zodra agents niet alleen aanbevelen maar ook daadwerkelijk lezen, vergelijken en afrekenen, valt het doek voor wie technisch dicht zit. Je moet beide gevechten voeren.
Bevinding 6 — de midmarket migreert onder je voeten
Bijvangst uit onze werving: van de 44 kandidaat-shops die wij op basis van openbare bronnen als WooCommerce-shop benaderden, bleken er bij detectie 13 al naar Shopify gemigreerd en draaiden er nog maar 10 aantoonbaar op WooCommerce. De platformkeuze die agent-gereedheid bepaalt, verschuift dus al — alleen weten de achterblijvers niet wat ze daarmee laten liggen.
Wat kun je hier morgen mee?
1. Kijk door de ogen van een agent naar je eigen deur. Vraag je ontwikkelaar of botbeheerder: wat gebeurt er als GPTBot, ClaudeBot of PerplexityBot een productpagina opvraagt? Als het antwoord een challenge of blokkade is terwijl robots.txt ze toestaat, heb je de Bijenkorf-paradox in huis.
2. Maak je productdata en beleid machine-leesbaar. Volledige gestructureerde productdata (prijs, voorraad, EAN, reviews) en verzend- en retourbeleid als gewone tekst in plaats van een PDF. Het meest onderschatte werk met het grootste effect.
3. Vraag je platform of bureau naar de agent-roadmap. Draai je Shopify, dan heb je een voorsprong gekregen die je niet zelf hebt verdiend — gebruik hem, want ook dan ben je er nog niet: de beste score was 47 van de 65. Draai je iets anders, vraag dan concreet wanneer UCP-ondersteuning komt, waar de productfeed staat, en of de checkout door een agent te doorlopen is.
Over dit onderzoek: de Agentproef 2026 is uitgevoerd door Agentkeur, een Nederlands onderzoeks- en adviesbureau dat meet of webshops vindbaar, leesbaar en bruikbaar zijn voor AI-agents. Meting 22–24 augustus 2026; scannerversie en beoordelingsmodel zijn voor de hele dataset bevroren; semi-automatische checks zijn als "geautomatiseerd beoordeeld" gemarkeerd; platform-vergelijkingen tellen alleen shops met bevestigde platformdetectie mee. De zichtbaarheidsmeting liep via de officiële API's van OpenAI, Anthropic en Perplexity; Google verleende ons onderzoeksproject geen API-toegang, waardoor Gemini in deze editie ontbreekt. API-antwoorden kunnen afwijken van de consumenten-apps; daarom is elke vraag drie keer gesteld en gemiddeld. Alle met naam genoemde shops ontvingen vijf werkdagen vóór publicatie hun volledige rapport en gelegenheid tot weerwoord [+ evt. reacties]. De volledige methode: agentkeur.nl/methodologie. Doorstaat jouw webshop de Agentproef? De gratis mini-scan staat op agentkeur.nl/mini-scan.
Doorstaat jouw webshop de Agentproef?
De mini-scan is gratis: je fundamentscore, je belangrijkste bevindingen met bewijs, en een prioriteitenlijst. Binnen twee werkdagen in je mailbox.